عضویت در کانال مدیریت فرایند
دروازه ها در BPMN2 و انشعاب و ادغام
دروازه ها در BPMN2 و انشعاب و ادغام

فعالیت­ها و رویدادها الزاماً نباید به صورت متوالی انجام گیرند. برای مثال، در مورد فرآیند رسیدگی به شکایات، پذیرش یا رد شکایت دو فعالیتی هستند که با هم ناسازگار هستند. بنابراین نمی­توانند دنبال هم قرار بگیرند، زیرا هر دوی آن­ها در یک نمونه از این فرایند انجام خواهند شد. هنگامی­که دو یا چند فعالیت جایگزین یکدیگر باشند، می­گوییم آن­ها متقابلاً منحصر به فرد[۱] هستند.

 

اجازه دهید شرایط دیگری را در نظر بگیریم. در فرآیند رسیدگی به شکایات، هنگامی که شکایتی پذیرفته شود، شاکی مطلع شده و پرداخت صورت می­گیرد. مطلع شدن و پرداخت هزینه دو فعالیتی هستند که معمولاً توسط دو واحد مختلف کسب ­وکار انجام می­گیرند، از این رو آن­ها مستقل از یکدیگر هستند و به همین ترتیب نیازی نیست که به طور متوالی اجرا شوند. آن­ها می توانند به صورت موازی یعنی همزمان انجام شوند. وقتی دو یا چند فعالیت وابسته به یکدیگر نیستند، همزمان[۲] می­باشند.

 

جهت مدل­سازی این رفتارها باید مفهوم دروازه[۳] را معرفی کنیم. اصطلاح دروازه نشان می­دهد که یک مکانیزم ورودی برای صدور یا عدم صدور مجوز عبور نشانگرها درون دروازه وجود دارد. زمانی که نشانگرها به یک دروازه می­رسند، بسته به نوع دروازه می­توانند با یکدیگر در ورودی ادغام گردند یا در خروجی انشعاب یابند.

 

دروازه ­ها به صورت یک لوزی رسم می­شوند و به دو حالت منشعب کننده و ادغام کننده مشخص می­شوند. دروازه منشعب ­کننده بیانگر نقطه ­ای است که در آن جریان فرآیند واگرا می­شود در حالی­که دروازه ادغام کننده بیانگر نقطه­ ای است که جریان فرآیند همگرا می­شود. منشعب کننده­ها دارای یک جریان توالی ورودی و چند جریان خروجی هستند (نشان­دهنده شاخه­هایی است که واگرا هستند)، در حالی­که ادغام کننده ­ها دارای چند جریان ورودی و یک جریان خروجی می­باشند (بیانگر شاخه ­هایی است که همگرا می­شوند).

حال اجازه دهید تا بینیم چگونه مثال­های بالا را می­توان توسط دروازه­ ها مدل کرد.

 

تصمیمات انحصاری[۴]

جهت مدل­سازی رابطه­ ی بین دو یا چند فعالیت جایگزین، مثلاً در مورد پذیرش یا رد شکایت، از یک انشعاب انحصاری (XOR) استفاده می­نماییم. ما از یک ادغام کننده XOR جهت ترکیب کردن یک یا چند شاخه جایگزین که ممکن است قبلاً توسط یک انشعاب کننده XOR منشعب شده باشند، استفاده می­کنیم. یک دروازه XOR توسط یک لوزی خالی یا یک لوزی با حرف X درون آن نشان داده می­شود. از اینجا به بعد، ما همیشه از نشانگر “X” استفاده خواهیم کرد.

 

 

مثال: فرآیند بررسی صورت­حساب

به محض این­که صورت­حسابی از مشتری دریافت شد، باید آن­را جهت موارد نامنطبق بررسی نمائیم. نتیجه بررسی ممکن است یکی از این موارد باشد: ۱) هیچ مورد نامنطبقی یافت نشود، در این­صورت صورت­حساب ارسال می­شود ۲) چند مورد نامنطبق وجود داشته باشد ولی قابل اصلاح باشند، در این حالت، صورت­حساب دوباره برای مشتری ارسال می­شود و ۳) تعدادی مورد نامنطبق وجود دارد که قابل اصلاح نمی­باشند، در اینصورت فاکتور مسدود می­شود. هنگامی که یکی از این سه فعالیت انجام شود، صورت­حساب بایگانی شده و فرآیند تکمیل می­گردد.

 

جهت مدل­سازی این فرآیند، با یک فعالیت تصمیم ­گیری پس از یک رویداد آغازین “دریافت صورت­حساب” شروع می­کنیم، که نام آن­را نیز “بررسی صورت­حساب جهت موارد نامنطبق” می­گذاریم. فعالیت تصمیم ­گیری فعالیتی است که منجر به خروجی­های مختلفی می­شود.

 

در مثال ما، فعالیت سه نتیجه ممکن دارد، که متقابلاً منحصر به فرد هستند، بنابراین جهت تجزیه جریان نیاز به یک انشعاب دهنده XOR بعد از فعالیت برای ایجاد سه شاخه داریم. بر این اساس، سه جریان توالی از این درگاه ساطع می­شوند، فعالیت “ارسال صورتحساب”، در صورتی­که مورد نامنطبقی وجود نداشته باشد اجرا می­گردد، فعالیت دیگر “ارسال دوباره صورتحساب” در صورتی که موارد نامنطبق موجود قابل اصلاح باشند اجرا می­گردد و سومین فعالیت “انسداد صورتحساب” در صورتی­که موارد نامنطبق موجود قابل اصلاح نباشند انجام می­گیرد. به شکل بالا توجه فرمائید. از منظر نشانگر، انشعاب دهنده XOR ، نشانگری را که از شاخه ورودی می­آید، به سمت یکی از شاخه های خروجی هدایت می­کند، یعنی فقط یک شاخه خروجی می­توان داشت.

 


[۱] . mutually exclusive

[۲] . Concurrent

[۳] . Geteway

[۴]. Exclusive Decisions


ادامه دارد.

برگرفته از کتاب اصول و مبانی مدیریت فرایند (Fundamentals of Business Process Management)

 

 

به اشتراک بگذارید :

شاید این موارد نیز مورد علاقه شما باشد :

تمامی حقوق مادی و معنوی برای این وب سایت محفوظ می باشد .